एकचोटी पढ्नै पर्ने

सन् १९०३ मा राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र समशेर ‘फिस्टे महाराजा’ ले आफ्नो निजी प्रयोजनको लागि मात्र बनाएका थिए । जसको निर्माण कार्य १ वर्ष भित्रमै पुरा गरिएको थियो । तत्कालीन अवस्थामा १७ सय वटा भन्दा बढी कोठाहरू थिए । त्यसलाई एसियाकै सबैभन्दा ठुलो दरबारको रूपमा मानिएको थियो । वि.सं २०३० सालमा भिषण आगलागी भएपछि त्यसका धेरै भागहरु नष्ट हुन पुगे । राणाशासनको अन्त्यपछि यसलाई प्रशासनिक कार्यका लागि प्रयोग गरिएको हो ।
मीडिया एनपी डटकम का सम्पादक प्रकाश पौडेल र गोर्खापत्र दैनिकका आत्माराम राजवंशी सिंहदरबारभित्र गएको समयमा खिचिएका तस्विरहरु ।

राजधानीको व्यस्त जीवन अनि ट्राफिक जाम को त्यस्तै समस्या । खाना खान समेत फुर्सत नहुने समय । दिनभरी काम गरेको स्थिल शरीर हप्तामा १ दिन हुने सार्वजनिक बिदा । त्यो बिदाको अमूल्य समय केही नयाँ काम गरेर विताउन इच्छा जो कोहीलाई पनि हुन्छ । नजिकैको गन्तव्य हो भक्तपुर । तिनकुनेबाट २ पाङ्ग्रे साधनबाट ६ लेनको बाटोमा हुइकदा हुने आनन्द ।

 

 देव्रे तस्बिर डडेलधुरा जिल्लाको असिग्राम गाविसमा लिइएको हो । हुक्का तानिरहेका एक वृद्ध देखिपछि क्यामेराको लेन्स त्यतै सोझियो । दाहिने तस्बिर भनेको ताप्लेजुङ जिल्लाको सिंहापुरको होटलको बाहिरपट्टि राखिएको बोर्डको हो । निकै मर्मस्पसी लाग्यो यो तस्बिर ।
 आहा क्या मिठो ऐसुलु ।
 आफु जलेर उज्यालो दिने मैन बत्ति, टाढा टाढाबाट विभिन्न फूलका रस बटुलेर मह बनाउने माहुरी अनि समुहमा मिलेर काम गर्ने कमिलाबाट हामीपनि केहि सिक्न खोजौं |
 विभिन्न वेन्डबाजाहरुले हाम्रो मौलिक संस्कृति बोकेका पञ्चेबाजाहरु लोप हुने स्थितिमा पुगेका छन् । ताप्लेजुङ जिल्लाको नमिडाँडा गाविसमा स्थानियबासिको विवाहमा देखिएको बाजाको झलक ।
 बजारमा इलेक्ट्रिक सामानको पहुँच भएपछि माटाको सामानहरू लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ । कुमालहरुको पेसा सङ्कटमा पर्न थालेको छ । तिहार नजिकिँदै जाँदा झापाको दक्षिणी गाविसमा माटाका भाडाँ बनाउँदै गरेका एक कुमाल ।
झम्केफुली नाकैमा बुलाकी.......................         इलामको एक गाविसमा भेटिएकी लिम्बु जातिकी महिला जसले आफ्नो पुरानो परम्परा बचाएर राखेकी छन् ।

डडेलधुरा जिल्लाको जोडबुढा गाविसको वडा नं. ८ मा भेटिएका एक बालक उनको देव्रेपट्टिको कम्मर औसतभन्दा बढी बाहिर उठेको छ भने अगाडिको छाति भित्र पसेको छ । प्रकाश बोहरा बताउने उक्त १५ बर्षिया बालक त्यहाँको सिद्धनाथ निम्न माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा ८ मा अध्ययनरत छन् ।

तपाई आफै विचार गर्नुस् त कुनै पनि कार्यालयको स्थापना भएको त्यही कार्यालय नै थाहा छैन । यस्तो पनि हुन्छ र सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ । तर म आफै आश्चर्यमा परे जब म काम विशेषले गर्दा २०६७ साल भाद्र महिनाको पहिलो हप्ता झापा जिल्लाको सदरमुकाम चन्द्रगढीमा भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय पुगेको थिए । कार्यालय प्रवेश गर्नुअगाडी मेरा नजर त्यही कार्यालयको बोर्डमा पर्यो । आश्चर्य के भने नि त्यस कार्यालयको अगाडी राखिएको बोर्डमा नै सो कार्यालयको स्थापना कहिले भएको हो सो लेखिएको छैन । स्थापना २०.... कति साल हो २०...? भनेको हामीले के बुझ्ने यसबाट । त्यसपछि त्यसको बारेमा बुझ्न मन लाग्यो र कार्यालयका प्रमुख रविन्द्र

नेपाललाई राम्रोसँग बुभ्mने अवसर प्राप्त भो । यसरी नेपालमा भएका प्राकृतिक दृष्यले गर्दा पर्यटकको गन्तव्य स्थलको प्राथमिकतामा नेपाल पर्दछ । धवलागिरीमा रहेको अन्नपूर्ण क्षेत्रमा प्रवेश गर्न कुनै पनि पर्यटकले २००० अमेरिकी डलर दिनुपर्दछ भने माथिल्लो मुस्ताङमा प्रवेश गर्न ५ सय अमेरिकी डलर तर त्यो पैसा कहाँ सदुपयोग भएको छ । तपाई बाटो हेर्नुभयो भने कहाली लाग्दो छ । र त्यहाँ भएका होटलहरुले नेपालीहरुलाई भन्दा विदेशीलाई जुनसुकै कुरा पनि दोव्वरमा बेच्ने गर्दछन् । त्यसको आदी रकम सरकाले भ्याट लिने हो र त्यो पैसा त्यही नै लगानी गर्ने हो भने त्यो ठाउँ निकै विकसित हुने थियो । तपाई आफै अनुमान गर्नुहोस् न झण्डै झण्डै वर्षमा १०,००० को हाराहारीमा पर्यटकहरु त्यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्छन् त्यसबापत सरकारलाई २०,००,००० अमेरिकी डलर प्राप्त हुन्छ । त्यो एउटा सानो कुरा मात्र हो यस्ता कति ठाउँ छन् ।